ZWIŃ/ROZWIŃ
BANER

WITAMY NA STRONIE NASZEJ BIBLIOTEKI.

 

 

Księgozbiór i czytelnictwo

Biblioteki Publiczne w Bielsku Podlaskim w okresie międzywojennym
Wojenna pożoga 1939-1941
Powojenne losy bielskiej biblioteki
Księgozbiór i czytelnictwo
Zakończenie
Bibliografia i Załączniki

      Stan księgozbioru Biblioteki Miejskiej z 1928 r. jest dotychczas nieznany. Na podstawie nielicznych, zachowanych w zbiorach MBP pojedynczych woluminów z tego okresu oraz ustnych relacji ówczesnych czytelników wiadomo, że biblioteka gromadziła księgozbiór w języku polskim i rosyjskim. Była to literatura piękna, poezja oraz słowniki i poradniki. Z powodu braku sprawozdań z tamtego okresu nie udało się dotąd ustalić sytuacji ekonomicznej placówki oraz statystyki czytelniczej. Można przypuszczać, że ówczesny budżet miejski (najwyższy z dziewięciu miast powiatu bielsko-podlaskiego) wystarczał również na bieżącą działalność placówki. 
      W czasie drugiej wojny światowej (lata 1939-1942) księgozbiór Biblioteki Miejskiej został całkowicie zniszczony przez okupantów (rozdział drugi niniejszej pracy). Na wielkie uznanie zasługuje postawa kierowniczki biblioteki Raisy Miłkowskiej, która ratując księgozbiór, przekazywała czytelnikom na przechowanie co cenniejsze woluminy, aby po wojnie móc je odzyskać. W dniu 1 XII 1944 r. została otwarta przy Inspektoracie Szkolnym Powiatowa Centrala Biblioteczna, której kierowniczką została ponownie Raisa Miłkowska. Pracę w reaktywowanej bibliotece rozpoczęła od zbiórki książek. Wkrótce udało się jej zebrać tysiąc czterysta trzydzieści dziewięć woluminów. Były to książki z Biblioteki Miejskiej sprzed 1939 r., jak również dary mieszkańców Bielska Podlaskiego. Księgozbiór biblioteki zaczął się stopniowo powiększać, gdyż książki kupował Inspektorat Szkolny. Dostawcą była Księgarnia „Ogniwo” należąca do ZNP. Do biblioteki napływały też dary od Rady Polonii Amerykańskiej. W 1945 r. biblioteka zajęła się organizacją sieci placówek terenowych, głównie punktów bibliotecznych. Organizowano je przy szkołach, a ich kierownikami byli nauczyciele. W tym czasie zorganizowano siedem punktów bibliotecznych, a każdy z nich dysponował około pięćdziesięcioma książkami. Za wypożyczanie książek pobierano opłatę w wysokości trzech złotych miesięcznie. Ogółem zarejestrowano dwustu dziewięćdziesięciu pięciu czytelników i tysiąc trzysta trzydzieści osiem wypożyczeń. W 1946 r. księgozbiór Biblioteki Miejskiej i Powiatowej centrali Bibliotecznej uległ całkowitemu zniszczeniu z powodu pożaru. Ponownie rozpoczęto wiec zbiórki i zakupy książek. Gromadzeniu zbiorów sprzyjała nowa sytuacja prawna biblioteki, gdyż 17 IV 1946 r. został wydany Dekret o Bibliotekach i Opiece nad Zbiorami Bibliotecznymi. Od tej pory biblioteka dysponowała funduszami państwowymi i samorządowymi oraz otrzymywała książki z Ministerstwa Oświaty i z Kuratorium w Białymstoku. Sytuacja ekonomiczna placówki uległa dalszej poprawie w 1947 r., kiedy opiekę nad Powiatową Biblioteką Publiczną przejął Wydział Powiatowy, dysponujący znacznym budżetem na działalność kulturalno-oświatową. W tym czasie księgozbiór wzrósł do trzech tysięcy trzystu ośmiu tomów, a liczba czytelników – do siedmiuset dwudziestu. Korzystną sytuacją dla rozwoju czytelnictwa w mieście było połączenie w 1955 r. księgozbiorów dotychczas samodzielnych placówek – Powiatowej Biblioteki Publicznej z Biblioteka Miejską. Nowa placówka dysponowała księgozbiorem w ilości dwudziestu dziewięciu tysięcy trzystu pięćdziesięciu ośmiu woluminów. Na wzrost czytelnictwa miały wpływ organizowane przez PiMBP czytelnie w okolicznych gminach, m. in. w Augustowie i w Orli. 
      W latach 1960-1975 księgozbiór PiMBP zwiększył się o osiem tysięcy czterysta siedemdziesiąt dwa woluminy, a liczba czytelników wzrosła trzykrotnie. Rok 1975 był również rokiem największej ilości wypożyczeń. Gromadzenie księgozbioru i rozwój czytelnictwa w latach 1960-1975 ilustruje załącznik nr 6. 
Analizując stan księgozbioru MBP od 1976 r. należy stwierdzić, iż w poszczególnych latach (mimo selekcji) przybywało coraz więcej książek. Wyjątkiem był rok 1981, kiedy to wycofano ze zbiorów aż dziewięć tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt pięć woluminów. Średnia zakupów w latach 1975-1989 wynosiła około czterech tysięcy woluminów rocznie, zaś w latach 1990-1999 około tysiąca pięciuset. Spadek zakupów książek w skali roku wynikał ze wzrostu ich cen oraz ograniczonych możliwości finansowych placówek. 
Rosnące zapotrzebowanie czytelników na różnego rodzaju informacje z wielu dziedzin nauki: ekonomii, prawa, ekologii itd. wpłynęło na zmianę polityki gromadzenia zbiorów. W pierwszej kolejności uzupełniano księgozbiór podręczny, wyposażając go w kompendia wiedzy, encyklopedie, słowniki itp., nie zapominając jednak o wartościowych nowościach z literatury pięknej i poezji. W celu powiększenia zasobów informacyjnych MBP, znaczne środki finansowe przeznaczono również na prenumeratę niezbędnych czasopism (średnio około dziewięćdziesięciu tytułów rocznie) wykorzystywanych głównie do opracowywania kartotek. Książki pozyskiwano głównie poprzez zakupy (ze środków finansowych 
Urzędu Miasta Bielska Podlaskiego, z dobrowolnych wpłat od czytelników oraz jako dary od fundacji, wydawnictw, instytucji i od czytelników). O wyborze książek decydowali pracownicy MBP, znający najlepiej księgozbiór placówki i potrzeby czytelnicze. 
W 1996 r. księgozbiór MBP liczył osiemdziesiąt sześć tysięcy dwieście cztery woluminy, w tym tysiąc siedemset siedemdziesiąt trzy książki w języku rosyjskim oraz pięćset sześćdziesiąt cztery w języku białoruskim. 
      W Oddziale dla Dzieci i Młodzieży jest 24557 woluminów, w Wypożyczalni dla Dorosłych – 35181 woluminów, w Czytelni dla Dorosłych – 7700 woluminów, w księgozbiorze filii MBP – 18696 woluminów. MBP dysponuje również skromnymi zbiorami specjalnymi. Są to (pięć jednostek) wydawnictwa multimedialne, poradniki bibliograficzne oraz Bibliografia Zawartości Czasopism Biblioteki Narodowej na CD-ROMie. 
W analogicznym okresie 1976-1999 na aktywność czytelniczą w MBP miały wpływ czynniki demograficzne: napływ młodzieży wiejskiej w latach 1975-1990, niż demograficzny, jak również wielkość i stan księgozbioru uwarunkowany możliwościami finansowymi placówki. 
Na wykorzystanie zasobów bibliotecznych i rozwój czytelnictwa wpływała też służba informacyjno-bibliograficzna. Od 1986 r. do chwili obecnej służbą informacyjno-bibliograficzną zajmują się pracownicy 
Czytelni dla Dorosłych i Czytelni dla Dzieci. Do jej prowadzenia wykorzystywane są księgozbiory podręczne, katalogi (alfabetyczny, rzeczowy, tytułowy) oraz kartoteki (zagadnieniowa, literacka, osobowa, recenzji, regionalna, ogólna). Zawierają one informacje dotyczące wielu dziedzin życia społecznego, kulturalnego, wydarzeń politycznych w kraju i na świecie oraz historii i problematyki naszego regionu. 
      Aktualny księgozbiór MBP w Bielsku Podlaskim jest również świadectwem historii tej placówki. Można tu znaleźć nieliczne woluminy z okresu międzywojennego, znakowane pieczątkami kolejnych zbiorów bibliotecznych. Są i takie, które rozsądni bibliotekarze uchronili przed selekcją, mimo iż podlegały one niezwłocznemu wycofaniu. Wskutek częstego wypożyczania wiele książek ulega zniszczeniu, lecz są na bieżąco konserwowane. Część księgozbioru, zwłaszcza w Wypożyczalni dla Dorosłych jest zdezaktualizowana, jednak książki te wycofuje się dopiero wówczas, kiedy można je zastąpić nowymi. 
Księgozbiór MBP jest systematycznie uzupełniany wszelkimi nowościami. Wzbogacają go również czytelnicy, przekazując swoje prywatne książki (głównie literaturę piękną) jako dary. 
W celu ułatwienia korzystania ze zbiorów biblioteka jest otwarta dla czytelników przez osiem godzin dziennie, z wyjątkiem śród i niedziel. Mają oni również wolny dostęp do półek. Osobom niepełnosprawnym i chorym książki są dostarczane (w miarę zgłaszanych potrzeb) przez bibliotekarzy do miejsca zamieszkania. 

 

Fundacja Orange

Biblioteka bierze udział w programie "Akademia Orange dla bibliotek"...

czytaj wiecej

Uwolnij Książkę

Biblioteka bierze udział w programie "UWOLNIJ KSIĄŻKĘ"...czytaj wiecej

BIP

Biuletyn Informacji Publicznej (BIP) został stworzony w celu powszechnego udostępniania informacji publicznej w postaci elektronicznej... czytaj wiecej